4 - استيلاد . 5 - مرد يكى از پدر و مادر يا فرزند خود را بخرد چنانچه اگر زنان محرم را ابتياع كند نيز باعث آزادى آنها مىشود . 6 - زن يكى از پدر و مادر يا فرزند خود را بخرد . 7 - مملوك در بلاد كفر پيش از آقايش اسلام اختيار نمايد مشروط به اينكه پيش از آقا از آن شهر خارج گردد . 8 - مولى بنده‌اش را تنكيل كند . و قسم دوّم نيز ببه اسبابى تحقّق مىيابد و آنها عبارتند از : 1 - جذام . 2 - نابينا شدن مملوك . 3 - زمين‌گير شدن . 4 - موت مورّث مملوك . 5 - يكى از پدر يا مادر حرّ باشند مگر آنكه رقيّت فرزند شرط شده باشد كه در اين صورت البتّه مسئله اختلافى است . تام و ناقص بودن اسباب سپس مرحوم شارح مىفرماين : از اسبابى كه ذكر شد بعضى تامّ بوده همچون اعتاق بواسطه صيغه و نيز خريدن اقرباء و تنكيل و جذام و زمين‌گير شدن مملوك و برخى ناقص مىباشند . و مقصود از سبب تامّ آنست كه خود به تنهائى و بدون ضميمه بامرى موجب حصول عتق مىگردد ولى سبب ناقص آنست كه موقوف بر امر ديگرى باشد